سازمان آموزش و پرورش-
تبيين انديشه هاي تربيتي چهار مربي بزرگ ايراني؛ زرتشت،خواجه نصيرطوسي،ميرزا حسن رشديه و آيت اله مطهري
هدف اين تحقيق بررسي و تبيين انديشه هاي تربيتي چهار شخصيت ايراني به منظور معرفي آنها به عنوان “ مربي بزرگ ايراني” است. ايراني بودن ، به زبان فارسي زمان خود اثر تربيتي مكتوب داشتن و تأثيرگذاري بر زمان خود و بعد از آن از عمدهترين دلايل انتخابآنها بودهاست.همچنين چهار دوره تاريخي قبل از اسلام، بعد از اسلام، مشروطيت و انقلاب اسلامي ملاك تاريخي انتخاب آنها بودهاست. هدف اصلي تحقيق پاسخگوئي به سؤالاتي به اين شرح بوده كه؛ شرايط زماني و مكاني تبلور انديشههاي تربيتي آنان چه بوده است؟ اهداف، اصول، مباني، روشهايتربيتي و محتواي آموزشي از نظر آنان چه بوده است؟ انديشههاي تربيتي آنان از چه كسانيتأثير پذيرفته و بر چه كساني اثرگذاشته است؟ و پيامدهايعملي انديشههاي تربيتي آنان چه بوده است؟
روش تحقيق مورد استفاده كيفي با رويكرد توصيفي - تحليلي بوده و براي پاسخگوئي به سؤالات تحقيق متون، مقالات و يا منابعي مانند اوستا، اخلاق ناصري، سفرنامه ها مطالعه شد.
انسان از نظر چهار مربي بزرگ موجودي دو بعدي است. دانائي و خردورزي، معرفت(وسيله نيل به سعادت)، خودآگاهي فطري، حقيقت جوئي ، فضيلت خواهي ، عشق ، انسان دوستي ، اراده، مدنيالطبع بودن هر يك به شكلي از جمله ويژگي هاي بارز انسان است.
از نظر زرتشت ، رضايت اهورا مزدا و اجراي احكام او و از نظر خواجه نصير، رشديه و مطهري قربالهي، سعادت اخروي، سعادت دنيوي، تهذيب نفس ، پرورش جسم ، پرورش هنري و خلاقيت هدف نهائي تربيت هستند. نيك انديشي، آموزش و پرورش همگاني، فعاليت و كار، آزادي و احترام به عناصر سودمند چهارگانه؛ هوا ، آب ، آتش و خاك ، اصول و مباني تعليم و تربيت از نظر زرتشت اند. از نظر خواجه نصير استعداد يابي، همگامي با طبيعت ، مهارتهاي اجتماعي، تدريج در آموزش ، تربيت پذيري انسان و تلفيق كار و دانش و از نظر رشديه تفاوتهاي فردي،اجتماعي بودن تعليم و تربيت، همگاني بودن تعليم و تربيت، نظم و انضباط، پاسخگو بودن معلم و محيط، محبت و مهرورزي و از نظر مطهري كرامتخواهي، حقيقتجويي،هماهنگي در رشد استعدادها، تربيتپذيريانسان و همه جانبهنگري و تبعيت از فطرت انساني اصول تعليم و تربيت هستند.
تفكر و استدلال، ارتباط بين انديشه و گفته و عمل، محبت ورزي و مهرباني كردن با متعلم ، جرأت آموزي و پرورش روحيه ايثار، آموزش سلبي و پرورش حواس و كلام و گفتار روشهاي تربيتي از نظر زرتشت اند. از نظر خواجه نصير تقليد و تكرار، تشويق و تنبيه ، آموزش سلبي - ايجابي و تشكيل عادت روشهاي مرجح تربيتي اند. از نظر رشديه روش آموزش صوتي، تدريس، تلفيق، تكرار و تمرين و موعظه روش تربيت شناخته شده است و مطهري با محور قراردادن پرورش عقلاني و رشد قوه استنباط به عناصر عبادت، محنت ، احسان و مهارتهاي اجتماعي در روشهاي تربيتي تأكيد دارد.
اصليترين محتواي آموزشي از نظر زرتشت اوستاست كه داراي موضوعات اخلاقي و تاريخياند. خواجه نصير نيز براي حصول به سعادت نفساني تهذيب اخلاق، منطق، رياضي ، علوم طبيعي و الهيات و براي حصول به سعادت بدني طب و بهداشت و براي سعادت مدني فقه، كلام، ادبيات، بلاغت، نحو، حساب و هندسه را به عنوان محتواي آموزشي معرفي نمودهاست. از نظر رشديه قرآن كريم، شرعيات،جغرافيا، حساب و صرف و نحو عربي محتوا هستند و مطهريمنطق،فلسفه ، ادبيات، دينشناسي و علوم طبيعي را محتواي آموزش دانسته است.
محقق :
عبدالحميد رضوي